kelimeler ve göğüsler (neden küfrediyoruz – giriş)

bu yazıyı 2 ocak 2010’da yazmışım. google bloglarımı ilga etme sürecimde ve güncel tartışmalar için kullanmam gereken kuramsal bir temeli barındırması nedeniyle buraya aktarıyorum.

sosyal medya denilen heyulanın içinde olsam da varlığının farkına varmam bu yaz oldu. ama bundan daha da bağımsız olarak myspace ile çıkış yapmış ve almanları beyninden vurmuş bir türk (hatta friendfeed jargonuyla) türg hatunundan bahsetmek istiyorum.

türg hatta alman türg reyhan şahin, sivaslı göçmen bir ailenin kızı. rosa luxemburg stiftung (bursu) ile dilbilim üzerine doktorasını yapmasının ardından, şu sıralar da bremen üniversitesinde hip hop kültüründe kıyafet ve giyim semiyolojisi üzerinde ders veriyor. kendisi, kendi başına bir proje olarak sosyal medyada arzı endam etmesi de önce myspace sonra da müzik videoları ve ardından da olağan olarak şok olmuş alman medyasının sansasyon peşinde röportajları ile başlıyor.

asıl soruyu sormadık, lady bitch ray nedir?

kısaca özetlemek gerekirse: vagina style.

abartılı maskülen, erkek egemen hip-hop kültürüne, abartılı hiper feminen bir figür sokmak demek oluyor bu. kadının vücudunu sergilemekten gurur duyması, cinsellikten zevk alması ve en önemlisi cinselliğinden gurur duymasıdır. buraya kadar tamam, göğüslerinden tarzından, konuşmasından anlıyoruz ancak ray’in elinde çok önemli bir silah daha var. o da semiyoloji yani göstergebilim.

Ferdinand de Saussure‘ün ders notlarından oluşturulan bir kitapla ortaya çıkmış olan bu analiz, sadece dil ve onun içerdiği anlambilim üzerine bir diskur oluşturmakla kalmıyor aynı zamanda sembol ve onun algısını tartışıyor.

klişe bir örnek vermek gerekirse almanlar için bir swastika sadece, eski bir hint dini sembolü değil ama bir tarihi daha da önemlisi bir ideolojiyi temsil ediyor. bu güçlü sembolün bir diğer önemi de kitlesel bir hareketin “damgası” olarak, kitleleri önünde sıraya dizmiş ve harekete geçirebilmiş. gösteren, kırmızı üstüne bir dairenin içinde kanatları olan bir haç iken, gösterilen milli birlik yahudilerin bizi arkadan vurması ve ırk gururu oluyor, nazi bayrağı dediğimiz gösterge ortaya çıkıyor.


bu paralelden gösterge örneğini belirginleştirirsek, nazi bayrağı artık almanyada yasak (kabul edileceği üzere gösterileni yüzünden), ancak bu fikri taşıyan insanlar kendilerine tarihin bu dönemini referans göstermek istiyorlar bu nedenle göstergede küçük bir oynama ile sadece göstergeye yapılmış olan yasağı deliyor ve “gösterilen”lerini koruyabiliyorlar.

kısaca gösteren farklı ama gösterilen aynı. elbet ki gösterge de bu durum da farklılaşmış olduğundan yasa deliniyor. ama reyhana dönelim, kendine neden bitch diyor?

bir kadının cinsel açıdan özgür olması, istediği erkeği seçmesi ve bu mevzulardan açıkça konuşması kültürümde orospuluk olarak damgalanıyor, o yüzden ben de orospuluğu alıp işaret ettiği şeyi değiştiriyorum ve onu pozitif bir şey haline sokuyorum, diyor. toplumun yadırgadığı şeyler bizim hakkımız diyor ve küçük düşürücü tanımları şok edici bir etkiyle hem dil ile hem de hareketleriyle yapıbozuma uğratıyor.

yapıbozum kısmında belki biraz da duraklamak gerekiyor, çünkü yine reyhanın bize neredeyse bir ders kitabı örneği çıkarıyor. hip hop kültüründeki kadınların nesne haline gelmesi, yine sembollerden bağımsız değil, paraya ve arabaya “veren” hatunlar ve üzerlerindeki tahrik edici elbiseler ve danslarının erotizmi. lady bitch bütün bu göstergeleri alarak, tamamen farklı bir karakter olarak çıkıyor ve bir anda özne oluveriyor. röportajları ile ortalığı birbirine katan, sunuculara vajina sıvısını hediye olarak getiren ve açıkça cinsel isteğini belli eden lady bitch patiryarkayı terörize eden bir özneye evriliyor.

amerikadaki kadın hiphop sembollerine baktığımızda ilk bakışta ray’den bir farkları yok iken, duruşu ve söylemi ile tam ters istikamette bir resim görüyoruz. bu açıdan sadece türk olması açısından değil almanya’da bir göçmen olarak kendi açımdan, batı kamusal alanındaki cinsiyet eşitsizliğini bu kadar güzel betimlemesinden gurur duyuyorum.

reyhan’ın stratejisi anlatacağım gibi sadece alman rap alt kültürüne yönelik bir eleştiri değil, bir azınlık kadını olmanın da getirisi olarak sosyal bir eleştiri boyutuna çıkıyor. alman mtvsindeki röportajında, konuyu devamlı türk topluluğuna ve türk erkeklerine getiren sunucuya, konunun sadece türk odaklı değil alman toplumu ile ilgili olduğunu tekrar tekrar söyleyerek lafı gediğine koyuyor. çünkü karşılaştığı tepki, türk grubundan değil medya içinde sansür boyutunda gerçeleşiyor.

videoda dikkat edilmesi gereken bir diğer etken de sunucu türk dediğinde “kana(c)ke” olarak devam ederek grubu şok etmesi. reyhan “bitch” için uyguladığı yöntemi almancadaki akdeniz çevresinden gelmiş müslüman ya da doğulu göçmenleri aşağılayıcı kana(c)ke terimi için de kullarak, diplomatik dil fetişi ile içselleştirilmiş ırkçılıklarını gizleyebilen almanların da oyununu bozmuş oluyor.

tekrar ve tekrar burjuva demokrasisinin içindeki ataletlerini atamayan toplumlara, düşünsel dinamizmi göçmenlerin, ezilmişlerin, madunların getireceğinin bir kanıtı lady ray. sosyal medya kullanımı, sansasyonel haber arayışını, devletin ideolojik aygıtı olan medyanın aleyhine kullarak mesajını iletmeye başarıyla devam eden reyhan, dünya hip hop kültüründe beklenmedik olmasa da bir anomalidir.

not: yazıyı yazarken ilk kendisi hakkında ilk yazı yazanın kendim olduğu düşünürken, mal olduğum için sözlüğe bakmamışım elbet ki sekundant bacım benden farklı olsa da başarılı bir şekilde konuyu işlemiş.

kelimeler ve göğüsler (neden küfrediyoruz – giriş)” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s